Spalony występuje wtedy, gdy zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki rywala niż piłka i przedostatni zawodnik drużyny broniącej. Sama pozycja spalona nie wystarcza jednak do przerwania gry – zawodnik musi jeszcze aktywnie uczestniczyć w akcji.
Czym jest spalony?
Zasada spalonego, opisana w 11. artykule przepisów gry, ma zapobiegać czekaniu napastnika tuż przy bramce przeciwnika na łatwe podanie. Aby ocenić sytuację, trzeba porównać trzy elementy: położenie zawodnika atakującego, piłki oraz przedostatniego zawodnika drużyny broniącej.
Najważniejszy jest moment zagrania piłki przez kolegę z drużyny. Nie liczy się chwila, w której napastnik przyjmuje futbolówkę. Można wyobrazić sobie zatrzymaną klatkę dokładnie w momencie podania. Jeśli wtedy zawodnik jest bliżej linii bramkowej niż piłka i przedostatni obrońca, znajduje się na pozycji spalonej.
Spalonego nie ma, gdy zawodnik pozostaje na własnej połowie boiska. Nie ma go także wtedy, gdy znajduje się na tej samej wysokości co przedostatni obrońca. Bramkarz nie musi być jednym z dwóch zawodników wyznaczających tę linię.
Jak sędzia ocenia spalonego?
Sędzia analizuje sytuację w określonej kolejności. W uproszczeniu jego decyzja wygląda tak:
- Połowa boiska – sprawdza, czy zawodnik atakujący znajduje się na połowie przeciwnika. Na własnej połowie nie można być na pozycji spalonej.
- Moment podania – bierze pod uwagę chwilę, w której współpartner dotyka lub zagrywa piłkę, a nie późniejsze przyjęcie podania.
- Ustawienie zawodnika – porównuje położenie napastnika z piłką i przedostatnim zawodnikiem drużyny broniącej. Część ciała, którą można zdobyć bramkę, może mieć znaczenie przy ocenie minimalnej różnicy.
- Udział w akcji – sprawdza, czy zawodnik na pozycji spalonej rzeczywiście wpływa na przebieg gry.
Jeżeli sędzia uzna, że doszło do przewinienia, drużyna broniąca otrzymuje rzut wolny pośredni. Przy decyzjach różniących się o kilka centymetrów sędziów może wspierać system VAR, który analizuje nagranie i moment podania.
Pozycja spalona a przewinienie spalonego
To dwa różne pojęcia. Pozycja spalona jest tylko ustawieniem zawodnika. Samo przebywanie w takim miejscu nie oznacza jeszcze błędu i nie musi kończyć akcji. Przewinienie pojawia się dopiero wtedy, gdy zawodnik bierze aktywny udział w grze.
Za aktywny udział można uznać między innymi:
- Kontakt z piłką – zawodnik przyjmuje podanie albo próbuje zagrać futbolówkę.
- Przeszkadzanie przeciwnikowi – na przykład zasłania bramkarzowi widok lub utrudnia mu zagranie.
- Walka o piłkę – zawodnik wpływa na możliwość jej zagrania przez obrońcę.
- Odniesienie korzyści z ustawienia – przykładowo dobija piłkę odbitą od słupka, poprzeczki albo przeciwnika.
Krótki przykład: napastnik stoi za linią obrony, ale piłka jest kierowana do innego zawodnika i nie wpływa na jego ruch ani na bramkarza. Sama pozycja może nie wystarczyć do odgwizdania spalonego. Jeśli jednak napastnik dobiegnie do piłki i ją zagra, sędzia może przerwać akcję.
Kiedy spalony nie występuje?
Przepis nie ma zastosowania przy kilku wznowieniach gry. Najważniejsze sytuacje można sprawdzić w tabeli:
| Sytuacja | Czy jest spalony? | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Rzut od bramki | Nie | Bezpośrednie otrzymanie piłki z tego wznowienia nie może skutkować spalonym. |
| Wrzut z autu | Nie | Zawodnik może otrzymać piłkę z autu niezależnie od swojej pozycji względem obrońców. |
| Rzut rożny | Nie | Spalony nie obowiązuje przy bezpośrednim podaniu z rzutu rożnego. |
Dlatego napastnik może stać blisko bramki przeciwnika podczas autu, rzutu rożnego lub rzutu od bramki i nie zostanie ukarany wyłącznie z powodu takiego ustawienia.
Najkrótszy sposób na zrozumienie zasady
Podczas oglądania meczu spójrz na ustawienie zawodnika dokładnie w chwili podania. Następnie sprawdź, czy był na połowie rywala, czy znajdował się przed piłką i przedostatnim obrońcą oraz czy aktywnie uczestniczył w akcji. Moment podania określa pozycję, a aktywny udział decyduje o przewinieniu.
