Igrzyska olimpijskie odbywają się co cztery lata, ponieważ taki cykl ustanowiono już w starożytnej Grecji. Czteroletni okres między zawodami nazywano olimpiadą i traktowano jako jednostkę czasu. Nowożytne igrzyska zachowały ten odstęp jako nawiązanie do antycznej tradycji.
Jak powstał czteroletni cykl?
Starożytne igrzyska odbywały się w Olimpii, na Peloponezie, ku czci Zeusa. Za pierwszą udokumentowaną edycję uznaje się zawody z 776 roku p.n.e. Choć w greckich polis organizowano różne konkursy, igrzyska w Olimpii miały szczególne znaczenie religijne i społeczne. Ich powtarzalność pozwalała uczestnikom oraz obserwatorom planować podróż i przygotowania z dużym wyprzedzeniem.
Okres między kolejnymi igrzyskami otrzymał nazwę olimpiady. Nie oznaczał samych zawodów, lecz pełny czteroletni odcinek czasu. Grecy używali olimpiad do datowania wydarzeń, podobnie jak współcześnie posługujemy się latami. Dzięki temu wydarzenie można było opisać na przykład jako przypadające na konkretny rok danej olimpiady.
Cykliczność igrzysk wiązała się także z tak zwanym pokojem bożym, czyli ekecheirią. Na czas podróży do Olimpii i powrotu z zawodów zawieszano działania wojenne, aby uczestnicy mogli bezpiecznie dotrzeć na miejsce. Czteroletni rytm nie był więc wyłącznie rozwiązaniem organizacyjnym, lecz częścią religijnego i politycznego znaczenia igrzysk.
Dlaczego nowożytne igrzyska zachowały tę tradycję?
Gdy pod koniec XIX wieku Pierre de Coubertin doprowadził do odrodzenia międzynarodowego ruchu olimpijskiego, postanowił nawiązać do najważniejszych elementów antycznych zawodów. W 1894 roku powołano Międzynarodowy Komitet Olimpijski, a dwa lata później w Atenach odbyły się pierwsze nowożytne igrzyska.
Wybór czteroletniego odstępu miał przede wszystkim wymiar symboliczny. Zachowanie dawnej olimpiady podkreślało ciągłość między zawodami w Olimpii a współczesnym ruchem olimpijskim. Nie był to głównie efekt wymagań treningowych sportowców, lecz świadoma decyzja odwołująca się do historii.
Reguła nie zawsze mogła zostać utrzymana. Zaplanowane edycje odwołano lub przesunięto w następujących sytuacjach:
- 1916 – igrzyska odwołano z powodu I wojny światowej.
- 1940 – zawodów nie rozegrano z powodu II wojny światowej.
- 1944 – edycję ponownie odwołano z powodu II wojny światowej.
- Tokio 2020 – letnie igrzyska przesunięto na 2021 rok z powodu pandemii COVID-19.
Dlatego odpowiedź na pytanie, dlaczego igrzyska olimpijskie odbywają się co cztery lata, jest przede wszystkim historyczna. Współczesny kalendarz zachowuje rytm ustanowiony w Olimpii i przypomina o źródłach całego ruchu olimpijskiego.
