Dogrywka to dodatkowy czas gry, który ma wyłonić zwycięzcę, gdy po zakończeniu regulaminowego czasu spotkanie pozostaje nierozstrzygnięte. W piłce nożnej trwa standardowo 30 minut, podzielonych na dwie części po 15 minut.
Czym jest dogrywka?
Dogrywka jest kontynuacją meczu, a nie osobnym spotkaniem. Zawodnicy grają dalej według zasad danej dyscypliny, a wynik uzyskany w dodatkowym czasie wpływa na końcowe rozstrzygnięcie. W piłce nożnej po 90 minutach następuje przerwa, a następnie rozgrywane są dwie połowy dogrywki po 15 minut.
Nie każdy remis prowadzi jednak do dogrywki. Taki scenariusz przewiduje regulamin konkretnych zawodów, najczęściej rozgrywanych w fazie pucharowej, gdzie konieczne jest wskazanie zwycięzcy. Dogrywka może też zwiększać zmęczenie zawodników, dlatego jej przebieg często różni się od wcześniejszej części meczu pod względem tempa i liczby popełnianych błędów.
Kiedy zarządza się dogrywkę?
Sędzia nie rozpoczyna dogrywki wyłącznie dlatego, że mecz zakończył się remisem. Musi istnieć zapis w regulaminie rozgrywek. Najczęściej dodatkowy czas gry pojawia się w takich sytuacjach:
- Remis w fazie pucharowej – po zakończeniu meczu przegrany odpada, więc trzeba wyłonić zwycięzcę.
- Remis w dwumeczu – po dwóch spotkaniach obu drużyn łączny wynik jest taki sam i nie obowiązuje inny sposób rozstrzygnięcia.
- Decydujący mecz turnieju – w finale lub spotkaniu play-off regulamin może przewidywać dogrywkę po remisie w podstawowym czasie.
W dwumeczu liczy się suma wyników obu spotkań. Jeżeli jedna drużyna wygrała pierwszy mecz 2:0, a w rewanżu przegrała 0:2, po 90 minutach drugiego spotkania nadal nie ma rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji może rozpocząć się dogrywka, o ile przewiduje ją regulamin.
W europejskich rozgrywkach nie stosuje się już zasady podwójnego liczenia goli strzelonych na wyjeździe. UEFA zniosła ją w 2021 roku. Oznacza to, że przy ocenie wyniku dwumeczu nie przyznaje się jednej z drużyn dodatkowej przewagi tylko dlatego, że zdobyła bramkę na stadionie przeciwnika. Szczegółowe zasady mogą jednak zależeć od konkretnych rozgrywek i ich aktualnego regulaminu.
Jak zmieniały się zasady dogrywki?
Współczesna dogrywka w piłce nożnej trwa pełne 30 minut. Jeżeli jedna z drużyn prowadzi po 120 minutach, wygrywa mecz. Dawniej stosowano jednak rozwiązania, które mogły zakończyć spotkanie przed upływem całego dodatkowego czasu.
| Zasada | Opis | Status |
|---|---|---|
| Standardowa dogrywka | Dwie części po 15 minut. Mecz trwa do końca dodatkowego czasu, chyba że regulamin przewiduje inne rozstrzygnięcie. | Stosowana współcześnie |
| Złoty gol | Pierwsza bramka zdobyta w dogrywce natychmiast kończyła mecz. | Zasada historyczna, nieaktualna |
| Srebrny gol | Jeśli gol padł w pierwszej połowie dogrywki, przeciwnik mógł wyrównać do końca tej połowy. Brak wyrównania oznaczał koniec meczu. | Zasada historyczna, nieaktualna |
Złoty gol miał przyspieszać rozstrzygnięcie, ale powodował, że jedna bramka mogła zakończyć spotkanie nawet krótko po rozpoczęciu dogrywki. Budziło to kontrowersje, ponieważ drużyna przegrywająca traciła możliwość odrobienia straty w pozostałym czasie.
Srebrny gol był próbą złagodzenia tej zasady. Bramka nie kończyła meczu od razu, lecz prowadząca drużyna musiała utrzymać przewagę do końca aktualnej części dogrywki. Oba rozwiązania wycofano, dlatego obecnie w piłce nożnej standardowo rozgrywa się cały dodatkowy czas.
Dogrywka a rzuty karne
Dogrywka i rzuty karne to dwa różne etapy wyłaniania zwycięzcy. W dogrywce zawodnicy nadal grają mecz, zdobywają bramki i korzystają z normalnych elementów rywalizacji. Rzuty karne są natomiast procedurą rozstrzygającą, stosowaną po zakończeniu dogrywki, gdy wynik wciąż jest remisowy.
Kolejność jest więc następująca: regulaminowy czas gry, dogrywka, a następnie – jeśli nadal nie ma zwycięzcy i regulamin tak stanowi – seria rzutów karnych. W innych dyscyplinach dodatkowy czas może mieć inny format, na przykład kilka minut, pojedynczą część gry albo zasadę pierwszego zdobytego punktu. Zawsze decydują o tym przepisy konkretnych zawodów.
