Tenis stołowy to dynamiczna dyscyplina rakietowa, w której punkty zdobywa się za błędy przeciwnika lub skuteczne zagranie piłeczki na jego połowę stołu. Set trwa do 11 punktów, przy wyniku 10:10 trzeba jednak uzyskać przewagę dwóch punktów. Najwięcej uwagi wymagają prawidłowy serwis, kolejność odbić w deblu i zasady przyznawania punktów.
Oficjalne reguły gry ustala Międzynarodowa Federacja Tenisa Stołowego (ITTF), a w Polsce stosuje je między innymi Polski Związek Tenisa Stołowego. Tenis stołowy jest dyscypliną olimpijską i może być rozgrywany jako singiel, czyli gra pojedyncza, albo debel, czyli gra podwójna.
Jak liczyć punkty i wygrać mecz?
Set wygrywa zawodnik lub para, która jako pierwsza zdobędzie 11 punktów. Przy stanie 10:10 gra toczy się dalej, aż jedna ze stron uzyska przewagę dwóch punktów, na przykład 12:10 albo 15:13.
Serwis zmienia się po każdych dwóch punktach. Gdy rozpoczyna się gra na przewagi, każdy zawodnik lub para serwuje tylko raz. Mecz rozgrywa się w nieparzystej liczbie setów. W zależności od formatu zwycięstwo oznacza najczęściej wygranie 3 albo 4 setów.
Przed rozpoczęciem spotkania losowanie wyłania stronę, która może wybrać pierwsze podanie, pierwszy odbiór albo stronę stołu. Po każdym secie zawodnicy zmieniają strony. W decydującym secie zmiana następuje po zdobyciu 5 punktów przez jednego z zawodników lub jedną z par.
Przebieg meczu można zapamiętać w prostym porządku:
- Losowanie określa pierwszego serwującego i ustawienie początkowe.
- Serwujący wykonuje prawidłowy serwis, a odbierający próbuje go odegrać.
- Zawodnicy odbijają piłeczkę naprzemiennie aż do zakończenia wymiany.
- Punkt otrzymuje strona, której przeciwnik popełnił błąd albo nie wykonał prawidłowego odbicia.
- Po zakończeniu seta zawodnicy zmieniają strony i ustalają kolejność podania zgodnie z przepisami.
Jak wykonać prawidłowy serwis?
Serwis rozpoczyna się od ułożenia piłeczki nieruchomo na otwartej dłoni wolnej ręki. Następnie trzeba podrzucić ją prawie pionowo, bez nadawania rotacji, na wysokość co najmniej 16 cm. Piłeczka musi opaść, zanim serwujący uderzy ją rakietką.
Od początku serwisu aż do uderzenia piłeczka powinna znajdować się powyżej poziomu stołu, za końcową linią serwującego i pozostawać widoczna dla odbierającego. Nie wolno zasłaniać jej ręką, tułowiem, ubraniem ani partnerem deblowym.
W singlu piłeczka musi najpierw odbić się po stronie serwującego, a potem bezpośrednio po stronie odbierającego. W deblu serwis wykonuje się z prawego półpola na prawe półpole przeciwnika, po przekątnej.
Najczęstsze błędy przy podaniu to:
- zbyt niski albo nierówny podrzut piłeczki,
- zamknięta dłoń w momencie rozpoczęcia serwisu,
- zasłonięcie piłeczki przed odbierającym,
- uderzenie piłeczki przed jej opadaniem,
- brak odbicia po stronie serwującego albo odbicie poza właściwym polem.
Jeżeli prawidłowo wykonany serwis dotknie siatki, ale piłeczka odbije się następnie na stronie odbierającego, następuje net. Wymianę powtarza się bez przyznawania punktu. Jeśli serwis dotknie siatki i nie trafi prawidłowo w pole przeciwnika, punkt otrzymuje odbierający.
Singiel a debel – jakie są różnice?
W grze pojedynczej zawodnicy odbijają piłeczkę na zmianę. Po prawidłowym serwisie każdy kolejny odbiór musi trafić bezpośrednio na połowę przeciwnika, po jednym odbiciu piłeczki od własnej strony stołu.
W deblu każda para składa się z dwóch osób, a partnerzy muszą uderzać piłeczkę naprzemiennie. Nie można więc odbić jej dwa razy z rzędu przez tego samego zawodnika. Błąd w kolejności odbić oznacza punkt dla rywali.
| Cecha | Singiel | Debel |
|---|---|---|
| Serwis | Może trafić w dowolne miejsce po stronie odbierającego. | Musi przejść z prawego półpola na prawe półpole po przekątnej. |
| Kolejność odbić | Dwaj zawodnicy odbijają piłeczkę naprzemiennie. | Odbijają kolejno zawodnicy obu par, zawsze w ustalonym porządku. |
| Ustawienie | Każdy zawodnik odpowiada za całą swoją połowę stołu. | Partnerzy muszą podzielić zadania i pilnować rotacji przy stole. |
Przy zmianie podania w deblu poprzedni odbierający staje się serwującym, a partner poprzedniego serwującego przejmuje odbiór. W decydującym secie po zmianie stron zawodnicy zachowują wynikające z przepisów ustawienie odbierających.
Za co przyznaje się punkt?
Punkt otrzymuje zawodnik lub para, gdy przeciwnik nie wykona prawidłowego serwisu, odbioru albo kolejnego uderzenia. Wymiana kończy się punktem między innymi w następujących sytuacjach:
- przeciwnik nie trafi piłeczką w stół albo odeśle ją poza jego powierzchnię,
- piłeczka odbije się dwa razy po stronie przeciwnika, zanim zostanie odegrana,
- przeciwnik uderzy piłeczkę dwa razy z rzędu,
- przeciwnik dotknie powierzchni stołu wolną ręką albo poruszy stół,
- przeciwnik dotknie siatki ciałem, ubraniem lub trzymanym przedmiotem,
- w deblu zawodnik uderzy piłeczkę poza ustaloną kolejnością.
Piłeczki nie wolno odbijać bezpośrednio z powietrza. Musi ona najpierw odbić się na własnej połowie stołu, chyba że chodzi o prawidłowy serwis wykonany zgodnie z opisanymi zasadami.
FAQ – najczęstsze pytania o zasady gry
Co oznacza „net”?
Net to powtórzenie wymiany, gdy prawidłowo wykonany serwis dotknie zestawu siatki, a następnie trafi w odpowiednie pole odbierającego. Samo dotknięcie siatki w trakcie zwykłej wymiany nie daje automatycznie powtórzenia.
Czy można dotykać stołu ręką?
Można oprzeć się o stół wyłącznie grającą ręką, czyli tą, w której trzyma się rakietkę. Dotknięcie powierzchni gry wolną ręką oznacza utratę punktu. Nie wolno też przesuwać stołu.
Jakie kolory rakietki są dozwolone?
W oficjalnej grze jedna strona rakietki powinna być czarna, a druga jasno czerwona. Okładziny muszą być zgodne z wymaganiami ITTF. Sama deska może mieć dowolny kształt i masę, o ile spełnia wymagania techniczne.
Do podstawowej gry potrzebny jest stół o wymiarach 2,74 × 1,525 m i wysokości 76 cm, siatka o wysokości 15,25 cm oraz piłeczka o średnicy 40 mm i masie 2,7 g. Znajomość tych reguł wystarcza, aby poprawnie rozpocząć mecz rekreacyjny lub przygotować się do gry według przepisów ITTF.
