Czysty czas gry to sposób mierzenia meczu, w którym zegar odlicza tylko wtedy, gdy gra rzeczywiście trwa. Po gwizdku sędziego lub w innej sytuacji przerywającej akcję czas zostaje zatrzymany, więc drużyny nie tracą fragmentu spotkania na przerwy i wznowienia.
Co to jest czysty czas gry?
W tym systemie zegar meczowy zatrzymuje się, gdy piłka nie znajduje się w grze albo sędzia zarządzi przerwę. Odliczanie rusza ponownie dopiero po wznowieniu akcji. Oznacza to, że podany czas odpowiada faktycznej długości rywalizacji, a nie całemu okresowi od rozpoczęcia do zakończenia spotkania.
Takie rozwiązanie ogranicza marnowanie czasu. Drużyna nie może zyskać przewagi wyłącznie dlatego, że wznowienie gry trwa długo, zawodnik wykonuje rzut osobisty albo sędzia musi przerwać akcję.
Czysty czas gry a czas ciągły
Oba systemy różnią się przede wszystkim reakcją zegara na przerwy w grze:
| Cecha | Czysty czas gry | Czas ciągły |
|---|---|---|
| Zatrzymywanie zegara | Zegar zatrzymuje się podczas przerw i po gwizdku sędziego. | Zegar biegnie także wtedy, gdy gra jest chwilowo przerwana. |
| Rekompensata za przerwy | Nie trzeba jej osobno doliczać, ponieważ przerwa nie zmniejsza czasu gry. | Sędzia może doliczyć czas stracony na przerwy, kontuzje lub zmiany. |
| Przykładowa dyscyplina | Koszykówka, w tym rozgrywki prowadzone według standardów FIBA. | Piłka nożna, w której stosuje się doliczony czas gry. |
W koszykówce zegar może zostać zatrzymany między innymi w następujących sytuacjach:
- Po gwizdku sędziego sygnalizującym faul lub inne przewinienie.
- Podczas wykonywania rzutów osobistych.
- W czasie przerwy na żądanie.
- Gdy sędzia zarządzi zatrzymanie gry z powodu kontuzji, sprawdzenia sytuacji lub innego zdarzenia.
Czysty czas jest bardziej precyzyjny z punktu widzenia rywalizacji, ale całe wydarzenie może trwać dłużej, ponieważ każda przerwa wydłuża czas zegarowy poza boiskiem.
W jakich sportach stosuje się czysty czas gry?
Najłatwiej zauważyć go w koszykówce klasycznej i koszykówce 3×3. W meczu 3×3 czas jest odliczany według ustalonych zasad, a w wybranych sytuacjach zegar zostaje zatrzymany. Konkretne regulaminy mogą różnicować szczegóły, na przykład moment zatrzymywania czasu w fazie grupowej i pucharowej.
W piłce nożnej działa inny mechanizm. Zegar zasadniczo biegnie przez całą połowę, także podczas przerw po faulach, zmianach czy interwencjach medycznych. Sędzia rekompensuje te przerwy, doliczając czas na końcu połowy. Doliczony czas gry nie jest więc czystym czasem, lecz próbą wyrównania czasu utraconego w systemie ciągłego odliczania.
